Liever echt contact dan de zoveelste pitch

10 Jul 2018

MET IMAGINE CHEMISTRY TREKT AKZONOBEL SPECIALTY CHEMICALS WERELDWIJD STARTUPS AAN

Niet denken dat je alles zelf wel kunt. Die gedachte ligt ten grondslag aan de samenwerking van AkzoNobel Specialty Chemicals met startups. Onder leiding van Rinske van Heiningen (AkzoNobel Specialty Chemicals) en Ank van Wylick (KPMG) trekt het chemieconcern wereldwijd startups aan. En dat gaat gepaard met een cultuuromslag.

Drie jaar geleden vatte Chief Technology Officer Peter Nieuwenhuizen het plan op om op een duurzamer manier om te gaan met het brede R&D-portfolio van AkzoNobel. Doel: sustainability leader zijn in de chemische industrie. Wat begon als zijn notie om daarbij ‘meer met startups te doen’, kreeg al snel de vorm van een wereldwijde challenge. Hij gaf programmamanager Rinske van Heiningen de opdracht om startups met duurzame oplossingen te betrekken bij AkzoNobel. Al snel met Ank van Wylick, partner bij KPMG, als medetrekker binnen het team. Imagine Chemistry was geboren en bestaat nu al twee jaar.

Imagine Chemistry

‘De tijd dat startups komen opdraven voor iedere pitch die zich voordoet, is voorbij’, zegt Rinske. ‘Dat ze daarbij vijftigduizend euro in de wacht kunnen slepen? “So what”, zeggen ze dan. Ondernemers die in de chemie startups opzetten, zijn vaak gepromoveerde, zeer gepassioneerde mensen die willen dat er echt iets met hun gedachtengoed gebeurt. Het wantrouwen bestaat bovendien dat ze worden opgekocht om toekomstige concurrentie uit te schakelen, en dat hun mooie plannen vervolgens diep in een la verdwijnen. Bovendien hebben ze vaak een zekere weerzin tegen grote corporates, met de angst dat er veel gedoe ontstaat rondom intellectueel eigendomsrecht.’ Ank concludeert: ‘Het gaat er om dat je een gelijkwaardige, oprechte relatie met ze opbouwt, al vanaf het moment dat ze met hun idee bij je aankloppen.’

Industrieel water

Voordat het zover is, zorgt het concern dat die ideeën ook goed aansluiten op vragen die in de business leven. Binnen AkzoNobel vragen Rinske en Ank in augustus en september aan business unit-directeuren wat zij beschouwen als hun grootste business- uitdagingen. Voorbeeld? Rinske: ‘Hoe komen we op een verantwoorde manier af van industrieel water? Hoe verkleinen we de impact van plastic op oceanen?’ Vervolgens buigen de R&D’ers van de verschillende business units zich over de detaillering van de uitvraag. Criteria die ze hanteren: de oplossing moet bijdragen aan onze duurzaamheidsdoelen, waarde creëren voor onze klanten en moet onze licence to operate vergroten. ‘Als wij bijvoorbeeld snel een oplossing verzinnen voor de verwerking van industrieel water, vergroot dat tegelijkertijd onze kansen in China’, Aldus Rinske. Ze concludeert: ‘Alleen als de business er echt baat bij heeft zullen ze investeren, anders niet. Dit is een kritische succesfactor in de hele aanpak.’

De gezamenlijke eindsprint is fantastisch
Rinske van Heiningen

Toewijding

‘Wij vinden evenwichtige communicatie vanuit respect voor beide partijen heel belangrijk’, benadrukt Ank. En dat heeft effect. ‘Vorig jaar kregen we tweehonderd inzendingen, dit jaar honderdvijftig. Een uitstekend resultaat; zeker omdat we nu één challenge minder hadden’, concludeert Rinske. Zodra een startup een inzending heeft ingediend, begint de samenwerking met AkzoNobel. Achter iedere challenge zit een team van zes tot acht getrainde AkzoNobel-experts die online met de indiener in gesprek gaan om het idee beter te begrijpen en verder te verbeteren. ‘Al vanaf het begin laten we de startups merken dat we ze zeer serieus nemen’, zegt Ank. ‘Tegelijkertijd biedt dat contact ons de kans om de partijen te leren kennen, hun aanbod te begrijpen, toetsen en mogelijk gezamenlijk aan te scherpen.’ De begeleiding van de inzenders ligt in handen van daarvoor getrainde R&D’ers. Ze krijgen bijvoorbeeld geleerd hoe ze constructief kunnen modereren op het innovatieplatform waar alle ideeën op binnenkomen. We helpen ze de interactie open en stimulerend in te richten. Iedere inzending krijgt uiteindelijk een dedicated team toegewezen.

Op democratische leest geschoeid

Imagine Chemistry is gebaseerd op een open innovatietool dat KPMG/ Innovation Factory heeft ontwikkeld. De tool – die onder meer uit een digitaal platform bestaat – borgt transparante samenwerking om innovatie tot stand te brengen en te laten werken. Dit hele proces is zichtbaar voor alle 1.800 deelnemers op het online platform. Dus het tegenovergesteld van een black box of de brievenbus-aanpak die je nog vaak tegenkomt, aldus Rinske. ‘De openheid die daarmee gepaard gaat, vergt wel een omslag voor traditioneel ingestelde R&D’ers’, is de ervaring van Rinske. ‘Het proces is op democratische leest geschoeid. Je werkt samen, dient verbeteringen in, stelt vragen aan elkaar en aan de startups, laat zien waar je het mee eens en oneens bent. En na een anonieme stemming over cruciale keuzes die je gedurende zo’n aanvraag maakt, is de stemverhouding direct zichtbaar binnen een team. Nogal open en direct dus. De nieuwe generatie R&D’ers krijgt meer ruimte in dit transparante proces in vergelijking met het traditionele proces, dat sterk op ervaring en hiërarchie gestoeld is. Mensen die normaal gesproken wat stiller zijn – bang om fouten te maken misschien – zijn echt tot bloei gekomen. Een aantal van hen is inmiddels zelfs teamleider geworden.’

Koudwatervrees is verdwenen

Ook binnen andere geledingen van het bedrijf moesten sommigen wennen aan de open aanpak. Ieder team houdt contact met de indieners, en daarbij wordt informatie uitgewisseld. ‘Hoever kun je daarin gaan?’, vroegen Intellectual Property laywers zich af. Je laat dan immers al snel iets los over eigen vertrouwelijke informatie – trade secrets – zo klonk de waarschuwing. Rinske: ‘Ik heb echter altijd gezegd: je kunt heel goed uit de voeten met informatie die toch al openbaar is. En als je verder de diepte in wilt met de eigenaar van een startup, dan kun je altijd vooraf met je teamleider afstemmen hoever je precies kunt gaan. Dat moet je ook doen als je zelf bezig bent met de ontwikkeling van een technologie die lijkt op die van een indiener. Of als je samen werkt aan de uitwerking van een aanvankelijk wat vaag omschreven idee. Vaak is het dan nodig om “onderweg” formeel iets vast te leggen over intellectuele eigendomsrechten. Dat is in ieders belang.’ Ank: ‘Gelukkig is die koudwatervrees in de organisatie inmiddels verdwenen. Sterker nog, de laatste keer ontstond er zelfs een merkbare interne competitie onder business managers om hun ideeën aan te dragen voor een uitvraag. Iedereen ziet nu in dat je in deze tijd geen gesloten citadel meer kunt zijn, en dat je echt samen moet optrekken om kansrijke technologieën van startups en kennisinstellingen naar binnen te halen.’

Korte time to market

De kennismakingsperiode tussenAkzoNobel en de startups mondt uitin een collaborative event waarin twintigfinalisten intensief samenwerkenmet AkzoNobel. AkzoNobel vliegt dan75 experts en beslissers uit diverse disciplinesuit de hele wereld in – van Finance, Marketing & Sales tot Legalen R&D – om te kijken in welke samenwerkingen de meeste waarde zit voor beide partijen. Rinske: ‘Die gezamenlijke eindsprint is echt fantastisch. Alle beslissers in één keer bij elkaar die direct hun enthousiasme en bedenkingen met elkaar kunnen delen en die dus ook ter plekke kunnen beslissen of ze al dan niet willen “investeren”. Normaal duurt zo’n periode minstens een jaar en gaat die gepaard met veel onduidelijkheid en onzekerheid voor een startup. Door onze aanpak brengen we dit terug naar drie dagen.’ Ank: ‘Vaak zie je dat startups die een samenwerking met een corporate willen aangaan veel verschillende en langdurige meetings moeten voeren. Allerlei disciplines kijken er dan achter elkaar naar, verwijzen door en wachten op elkaar. Dat leidt tot trage besluitvorming. AkzoNobel doet dit anders. In het samenwerkingsevent komen alle disciplines bij elkaar om samen te werken en te besluiten. Dat leidt uiteindelijk ook tot een kortere time to market van de implementatie van innovaties.’

Je kunt geen gesloten citadel meer zijn
Ank van Wylick

Opkopen is geen doel

Van de twintig finalisten kregen er vorig jaar tien een prijs. Het totaal aantal prijzen was niet vooraf vastgesteld. Als er meer goede samenwerkingen mogelijk zijn, dan zijn er ook meer prijzen. De prijs wordt bovendien op maat toegekend. Rinske: ‘Voor de ene startup gaat het om lab-support, met de andere gaan we een joint development agreement aan – vorig jaar is dat drie keer gebeurd, en dit jaar zelfs vier keer. Een derde startup krijgt hulp bij het opstellen van een business plan.’ En opkopen? ‘Dat is nooit het doel op zichzelf. Waarom zou je een goed idee kopen als je het ook kunt inkopen of een joint venture kunt aangaan? Of iets onder licentie kunt laten maken? Startups vinden die flexibiliteit ook fijner; ze hebben liever een goeie launching customer.’

Bijvangst

Naast de finalisten en de samenwerkingen die AkzoNobel aangaat met de verschillende startups, levert de aanpak van Imagine Chemistry twee belangrijke bijvangsten op. ‘Bij de eerste twee edities hebben we geconcludeerd dat we tachtig procent van de inzenders niet kenden’, zegt Rinske. ‘Tussen deze deelnemers zat ook het overgrote deel van onze finalisten. We scannen met onze aanpak dus jaarlijks wereldwijd de markt en dat geeft ons meer zekerheid dat we nieuwe technologieën en ontwikkelingen op de voet volgen en niet missen.’ Ank vult aan: ‘Daarnaast leggen we een prachtige “tuin” aan. Hierin kunnen alle startups die wel interessant zijn, maar nog niet ver genoeg ontwikkeld zijn, of die nog niet voldoende aansluiten op wat we zoeken, verder groeien en zich ontwikkelen. Met zo’n tachtig startups onderhouden we op die manier contact. Ideeën die nu nog geen steun krijgen, kunnen daar op termijn best voor in aanmerking komen als ze verder worden uitgewerkt. Ook hier geldt dat het goed is om open met elkaar in gesprek te blijven. We onderhouden dus een tuin met planten uit de hele wereld, en willen hiervoor een goede tuinman zijn. Vroeger of later kan dit tot mooie samenwerkingen leiden.’

Biografie

Rinske van Heiningen is Program Manager Innovation bij AkzoNobel en verantwoordelijk voor de wereldwijde AkzoNobel Chemicals Startup Challenge. Ze heeft ruime (internationale) ervaring op het gebied van strategische marketing en communicatie (profit en non-profit), multi-stakeholder & change management, het bouwen en verbeteren van teams en netwerken.

Ank van Wylick is Partner Innovation Advisory, FinTech lead bij KPMG Nederland. Vanuit deze functie brengt zij klantorganisaties in de financiële sector in contact met FinTech startups om zo innovatie en technologische implementatie te versnellen.

Tekst: Fred Hermsen
Beeld: Peter de Krom

Deel dit bericht

Deze website maakt gebruik van cookies.

Door gebruik te blijven maken van de website gaat u akkoord met het gebruik van cookies.

KPMG gebruikt cookies voor o.a. de volgende doelen: beveiligen van de website; optimaliseren van de website en de dienstverlening door o.a. analyses websitegebruik en statistieken; integratie met sociale media waardoor bezoekers informatie op onze website kunnen delen via sociale media en e-mail.

Wilt u meer weten over deze cookies lees dan onze Online Privacy Statement

Akkoord