Hoe staat het met de kwaliteit van de controleverklaringen?

29 Nov 2015

Trainee bij het KPMG Young Talent Program Justin Voortman sloot zijn studie Accountancy & Controlling aan de Rijksuniversiteit Groningen af met een masterscriptie over de kwaliteit van controleverklaringen bij jaarverslagen. Zijn oordeel: de kwaliteit is redelijk, maar het kan beter.

 

Justin Voortman onderzocht zo’n 115 controleverklaringen bij jaarrekeningen van Organisaties van Openbaar Belang (OOB) uit 2014. Hij bekeek met name de materialiteit, reikwijdte (scope) en kernpunten (Key Audit Matters). Wat hem direct opviel was een groot verschil in diepgang. ‘Alle verklaringen voldoen wel aan de minimumeisen, maar de informatieve waarde van de diverse beschrijvingen varieert nogal.’ Een voorbeeld van een ‘echt informatieve’ controleverklaring vindt hij die van Unilever. ‘Dat heeft onder meer te maken met het feit dat Unilever ook in het Verenigd Koninkrijk rapporteert, waar de nieuwe eisen aan de controleverklaring al langer gelden.’

Materialiteit

De controleverklaringen noemen de gehanteerde materialiteit, als getal en als percentage, bijvoorbeeld vijf procent van de winst vóór belasting. Soms is daarbij een gemiddelde van een aantal jaren genomen als de winst nogal heeft geschommeld. Een andere benchmark kan het balanstotaal zijn, het eigen vermogen, of de netto activa. De accountant geeft in deze paragraaf ook aan boven welk bedrag eventuele misstatements aan de raad van commissarissen zal worden gerapporteerd. ‘Lang niet alle accountants leggen precies uit waarom zij een gekozen maatstaf belangrijk vinden’, zegt Voortman. ‘Bij AMG en KPN is dat wel goed gedaan.’

Reikwijdte

Veel controleverklaringen bevatten een standaardzin waarin de accountant zegt een aantal belangrijke bedrijfsonderdelen of vestigingen te hebben betrokken in de controle, zonder aan te geven wat of waar. ‘Niet goed genoeg’, zegt Voortman. ‘Om van enige waarde te zijn voor de gebruiker, is meer nodig.’ Volgens Voortman is bij Shell de audit scope uitstekend beschreven, met exacte aantallen en namen van business units en landen die zijn bezocht en met opgave van de leden van het audit team die de diverse lokale controles hebben uitgevoerd. Ook de controleverklaring van Philips scoorde op dit punt goed.

Kernpunten

De kernpunten van de audit (Key Audit Matters) vormen de belangrijkste bron van informatie voor de gebruiker van de jaarrekening. Accountantsfirma’s verschillen in de presentatie daarvan. Voortman prijst vooral PwC voor de overzichtelijke manier waarop die de kernpunten in een soort tabel zet, met links een beschrijving van het item en rechts per item een verklaring hoe de audit het kernpunt heeft behandeld. Naast impairments worden deferred taxes vaak als kernpunt genoemd, maar veel zijn onderneming specifiek, zoals een belangrijke marktontwikkeling, een overname of een recente fraude. Helaas blijkt de inhoud van de kernpunten vaak beperkt tot standaardfrasen. Als het gaat om een impairment, geven veel controleverklaringen als reden voor dit kernpunt dat het volgens IFRS verplicht is ernaar te kijken en dat waardevermindering vaak een subjectieve zaak is.

Uitblinkers

Vertellen welke kernpunten de audit heeft omvat is één ding, erbij zeggen welke conclusies daaruit worden getrokken is een ander. Toch zijn deze zogenoemde observaties de krenten in de pap waar organisaties als de VEB en Eumedion naar op zoek zijn. Volgens Voortman blinken de meeste controleverklaringen niet uit door eigen, onafhankelijke observaties. De jaarrekening van Unilever bijvoorbeeld, die een zeer informatieve controleverklaring bevat, is erg terughoudend over de bevindingen bij de kernpunten van de audit. En bij Wereldhave gebruikt de accountant als conclusie bij de drie genoemde kernpunten een standaardformulering: ‘We concur with management’s position on…’ De controleverklaringen van ABN AMRO en DPA Group bevatten echter volgens Voortman een aantal observaties die tevens een beoordeling inhouden, waarmee ze werkelijk informatief zijn voor aandeelhouders.

Wat zijn de sterke punten?

Tabel

 

 

 

 

 

Door Jan Schoenmakers / Beeld Jiri Büller
RAAD Magazine Nr. 1, juli 2015

Deel dit bericht

Deze website maakt gebruik van cookies.

Door gebruik te blijven maken van de website gaat u akkoord met het gebruik van cookies.

KPMG gebruikt cookies voor o.a. de volgende doelen: beveiligen van de website; optimaliseren van de website en de dienstverlening door o.a. analyses websitegebruik en statistieken; integratie met sociale media waardoor bezoekers informatie op onze website kunnen delen via sociale media en e-mail.

Wilt u meer weten over deze cookies lees dan onze Online Privacy Statement

Akkoord