Onafhankelijkheid

Kunt u als commissaris echt onafhankelijk zijn?

23 May 2016

 

Onafhankelijkheid is een uiterst belangrijke eigenschap voor toezichthouders. Immers, het beoordelen en adviseren van een bestuur moet op zuivere, inhoudelijke gronden gebeuren. Tegelijkertijd is onafhankelijkheid heel moeilijk vast te stellen. Wat stellen de (toekomstige) regels?

Dat een commissaris niet op de loonlijst mag staan van de concurrent is duidelijk. Maar hoe vrij en zuiver kan een RvC oordelen die voor zijn informatie afhankelijk is van het bestuur dat hij moet controleren? En welke invloed heeft het sociale netwerk van een toezichthouder op zijn kritische houding tegenover een directeur die tot datzelfde netwerk behoort? Het simpele feit dat commissarissen een beloning ontvangen voor hun toezichtfunctie lijkt al een aantasting van hun onafhankelijkheid.

Het simpele feit dat commissarissen een beloning ontvangen voor hun toezichtfunctie lijkt al een aantasting van hun onafhankelijkheid

Er is in de regelgeving dan ook een onderscheid gemaakt tussen formele onafhankelijkheid en mentale onafhankelijkheid. De grondslag is gelegd in de Code Tabaksblat. Daarin is bepaald dat een commissaris afhankelijk is indien hij:

  • werknemer of bestuurder van de onderneming is geweest;
  • geld krijgt van de onderneming anders dan de vergoeding die hij krijgt als commissaris;
  • in het verleden zaken heeft gedaan met de onderneming;
  • bestuurder is bij een onderneming waar een commissaris zit die bestuurder is van de onderneming waar hij zelf commissaris is;
  • ten minste 10% van de aandelen in de onderneming houdt;
  • bestuurder of commissaris is van een rechtspersoon die ten minste 10% van de aandelen in de onderneming houdt, tenzij sprake is van een groepsmaatschappij;
  • het afgelopen jaar een bestuurder heeft vervangen.

Ook bepaalt de Code dat slechts één lid van de raad afhankelijk mag zijn volgens bovenstaande criteria. De Nederlandsche Bank hanteert daarnaast nog de regel dat de RvC’s van financiële instellingen ten minste voor de helft uit formeel onafhankelijke commissarissen bestaat, waarbij in specifieke gevallen uitzonderingen mogelijk zijn.

Mentale onafhankelijkheid

Een hele waslijst, maar de mentale onafhankelijkheid is daarmee niet gewaarborgd. Er bestaat een duidelijke spanning tussen de wens om betrokken en ervaren commissarissen te hebben, en de eis van een onbeïnvloed oordeelsvermogen. Er is vastgelegd dat ceo’s bij voorkeur niet direct na hun termijn doorschuiven naar de raad van commissarissen. En een commissaris die benoemd is op voordracht van de OR moet in de RvC functioneren zonder last en ruggespraak.

Intussen worden sommige regels strenger

Intussen worden sommige regels strenger. In de – nog aan te nemen – nieuwe Europese accountantsrichtlijn staat dat de meerderheid van de leden van de auditcommissie, onder wie de voorzitter, onafhankelijk dient te zijn. Hiervan mag niet worden afgeweken. Dit is strenger dan de Code Tabaksblat.

Andere regels lijken de eis tot onafhankelijkheid weer op te rekken. Zo staat in de voorstellen tot herziening van de Corporate Governance Code, ingediend door de commissie Van Manen, dat een vennootschap meerdere commissarissen kan benoemen die (zelf of hun naaste familie) een aandelenpakket in de vennootschap hebben van tien procent of meer. Die commissarissen moeten dan wel minder dan de helft van het totaal uitmaken.

Er is op dit moment echter een heftige discussie gaande of het verstandig is om commissarissen toe te staan überhaupt aandeelhouder te zijn in de onderneming waar zij toezicht houden. Dit lijkt immers op gespannen voet te staan met de zo gekoesterde onafhankelijkheid.

Door: Jan Schoenmakers

 

Deel dit bericht

Deze website maakt gebruik van cookies.

Door gebruik te blijven maken van de website gaat u akkoord met het gebruik van cookies.

KPMG gebruikt cookies voor o.a. de volgende doelen: beveiligen van de website; optimaliseren van de website en de dienstverlening door o.a. analyses websitegebruik en statistieken; integratie met sociale media waardoor bezoekers informatie op onze website kunnen delen via sociale media en e-mail.

Wilt u meer weten over deze cookies lees dan onze Online Privacy Statement

Akkoord