Claudia Zuiderwijk

‘Commissarissen moeten zorgen voor een goede challenge én reflectie’

10 Oct 2018

‘Ik ben een pleitbezorger van diversiteit in een raad van commissarissen. Hoe diverser de kennis, ervaring en stijl, hoe meer rijkdom je een board kunt bieden’, stelt Claudia Zuiderwijk-Jacobs, commissaris bij KPN en APG.

‘Jonge mensen in de raad van commissarissen (RvC); niet iedereen is ervan gecharmeerd. Ik wel. De reden? Ik ben ervan overtuigd dat jonge mensen op een andere manier naar situaties kijken en een board van advies kunnen voorzien. Maar dat betekent niet dat iedere talentvolle jongere er geschikt voor is. Naar mijn mening komen enkel jongeren die een bedrijf leiden of zware governance-ervaring hebben in aanmerking voor de functie van commissaris. Toezichthouden en adviseren is gewoonweg niet eenvoudig.

‘Zelf was ik 39 jaar toen ik gevraagd werd als commissaris bij ProRail en de Luba Groep. Vrij jong dus. Ik voelde me vereerd en ging vol enthousiasme aan de slag. Nu ik erop terugkijk, zie ik dat ik wel echt aan die rol heb moeten wennen. Regelmatig moest ik mezelf een tik op mijn vingers geven. Ik maakte soms teveel een punt van details en wilde zaken oplossen, waarmee ik feitelijk teveel op de stoel van de directeur ging zitten. En dat is juist wat je niet moet doen. Afstand houden, analyseren en adviseren, dát is je taak. Als je voor het eerst commissaris bent, kan dat best lastig zijn.’

Altijd bereikbaar

‘Inmiddels ben ik heel wat jaren verder én ervaring rijker. Tegenwoordig ben ik commissaris bij KPN en APG. Heel bewust kies ik ervoor om naast mijn baan als CEO bij de Kamer van Koophandel maximaal twee commissariaten te bekleden. Meer is in mijn geval ook niet mogelijk. Om het goed te doen, moet je er tijd voor vrij maken en – indien nodig – 24 uur per dag bereikbaar zijn. Zo ben ik samen met de andere commissarissen bijvoorbeeld veel tijd kwijt geweest in de periode dat er vernieuwing in de Raad van Bestuur van APG plaatsvond. Dit heb ik overigens niet als last ervaren. Juist zo’n situatie zorgt ervoor dat mijn commissarishart sneller gaat kloppen; het selecteren van een goede board is van veel betekenis voor een bedrijf.’

‘Er zit een intrinsieke spanning in je rol als toezichthouder én adviseur van de board.’

‘Het leuke aan mijn huidige commissariaten vind ik dat ze zo verschillen. Bij KPN bevind ik mij in een sterk commerciële omgeving, waarbij competitie en veel veranderingen op het vlak van technologie en klanten een grote rol spelen. Bij APG is er geen sprake van een “directe” klantrelatie, omdat onze klanten de pensioenfondsen zijn en hun deelnemers ‘verplicht’ deelnemer. Maar het is een feit dat het pensioenstelsel ook verandert en er meer individuele keuzes gemaakt gaan worden; dat is uitermate boeiend. Persoonlijk vind ik het prettig om een commissariaat te bekleden in de private sector als ik als CEO in de publieke sector werk en vice versa. Op deze manier blijf ik zelf breed georiënteerd en word ik gevoed met kennis. Een behoefte die overigens veel commissarissen hebben. Velen zijn, net als ik, nieuwsgierig van aard en hebben een brede interesse.’

Intrinsieke spanning

‘Als commissaris bekleed je twee rollen: je bent toezichthouder én adviseur van de board. Dat klinkt misschien simpel, maar dat is het niet. Er zit een intrinsieke spanning in. Je moet de board met raad en daad terzijde staan, terwijl je tegelijkertijd ook een lichte distantie moet houden. Als commissaris ben je tenslotte verantwoordelijk voor de mensen die in de board zitten en als zij niet functioneren, moet je ingrijpen. Een goede commissaris is een gids, coach én adviseur. De board van een bedrijf zit vaak in een echte ‘doe’-modus. Zij voelen de druk om te presteren en de bedachte strategie te realiseren. De waarde van een commissaris is om in alle hectiek toch rust te creëren en het moment van reflectie te bieden. Je staat buiten het bedrijf, bent geen onderdeel van “het systeem‘’. Het gaat niet om jou, maar om de ander beter te laten performen. En dat moet je goed voor ogen houden. Steeds weer. Het blijft verleidelijk om problemen van een bedrijf op te lossen, maar dat is niet de taak van een commissaris.’

Zelfevaluaties essentieel

‘In mijn ogen zijn commissarissen voor een bedrijf geen last, maar een meerwaarde. Want waar heb je nu een “belangeloze” groep zitten met – doorgaans – zo’n diversiteit aan kennis en ervaring? Juist die diversiteit en “buiten het dagelijks systeem staan” brengt dat je vaak verrassend kan challengen. Toch wordt die meerwaarde niet altijd zo gezien. Per bedrijf verschilt het. Het kan te maken hebben met slechte ervaringen uit het verleden. Maar ook kan er spanning optreden als er een issue is en de commissaris hier wat dichter op gaat zitten. Dát is vaak een spannende fase voor zowel de board als de commissaris. Op het moment dat het issue is verholpen, dan moet de commissaris weer een stap terugzetten en afstand nemen. Dit is moeilijk en hier worden best wel eens fouten gemaakt. Mijn tip: zorg ervoor dat je dit soort situaties bespreekbaar houdt. Zelfevaluaties zijn hierin essentieel. Je creëert hiermee een moment om, los van de normale gang van zaken, jezelf, het team van commissarissen en aan de board te vragen “doe ik het wel goed?”.’

‘Bij APG zetten we als RvC zelfevaluaties heel actief in. Voordat de vergadering met de board start, benoemen we gezamenlijk wat de kernpunten zijn om te voorkomen dat we verzanden in details. Na afloop van de vergadering evalueren we met z’n allen, de RvC en de board. Zijn we als RvC te gedetailleerd geweest of hebben we op iemands stoel gezeten? Maar ook: hoe vonden we dat de board acteerde? Actief, open of defensief? Dit werkt erg prettig. Maar ik realiseer me terdege dat het alleen kan als er sprake is van een open cultuur. Voor dit laatste maak ik me vaak hard, omdat ik inmiddels uit ervaring weet dat als je pijnpunten op tafel kan leggen – zelf doe ik dat veelal met humor of gevoel – het de situatie breekt en we weer verder kunnen. Dat is uiteindelijk voor alle partijen, en met name voor het bedrijf in kwestie, beter. En dat is waar het om gaat.’

Deel dit bericht

Deze website maakt gebruik van cookies.

Door gebruik te blijven maken van de website gaat u akkoord met het gebruik van cookies.

KPMG gebruikt cookies voor o.a. de volgende doelen: beveiligen van de website; optimaliseren van de website en de dienstverlening door o.a. analyses websitegebruik en statistieken; integratie met sociale media waardoor bezoekers informatie op onze website kunnen delen via sociale media en e-mail.

Wilt u meer weten over deze cookies lees dan onze Online Privacy Statement

Akkoord